Veliko početno slovo — pravila i primjeri
Veliko početno slovo u srpskom jeziku ima jasna pravila, ali ih mnogi pogrešno primjenjuju. Saznajte kada je veliko slovo obavezno, a kada ne.
Pitanje kada pisati veliko, a kada malo početno slovo jedno je od najčešćih pravopisnih nedoumica u srpskom jeziku. Iako su pravila relativno jasna, praksa pokazuje da se greške ponavljaju — posebno kod pisanja naziva institucija, praznika i geografskih pojmova. U ovom tekstu ćemo sistematično proći kroz sva pravila i najčešće zamke.
Početak rečenice
Najosnovnije pravilo glasi: svaka rečenica počinje velikim slovom. To uključuje i rečenice nakon tačke, upitnika, uzvičnika, kao i rečenice koje počinju nakon dvotačke ako su cjelovite. Na primjer:
- Kiša je padala cijeli dan. Ulice su bile prazne.
- Pitao je: Kada stižeš?
Važno je napomenuti da poslije zareza nikada ne ide veliko slovo (osim ako je u pitanju vlastito ime), što je greška koja se često viđa u praksi.
Vlastita (lična) imena i prezimena
Imena i prezimena osoba uvijek se pišu velikim početnim slovom — to važi i za nadimke koji zamjenjuju ime:
- Petar Petrović Njegoš
- Ivo Andrić
- Đorđe Balašević
Ovo pravilo obuhvata i imena iz mitologije, književnosti i religije: Zeus, Hamlet, Sveti Sava. Nadimci koji se koriste uz ime ili umjesto njega takođe idu velikim slovom: Aleksandar Veliki, Ričard Lavljeg Srca.
Prisvojni pridjevi od ličnih imena
Prisvojni pridjevi izvedeni od ličnih imena sufiksom -ov, -ev, -in pišu se velikim slovom: Markov, Njegošev, Veselin. Međutim, pridjevi na -ski, -ški, -ški pišu se malim: šekspirovski, njeguški.
Geografski nazivi
Svi geografski pojmovi — imena država, gradova, rijeka, planina, jezera — pišu se velikim početnim slovom:
- Republika Srbija, Crna Gora, Bosna i Hercegovina
- Beograd, Sarajevo, Podgorica
- Dunav, Drina, Tara
- Fruška gora, Durmitor, Kopaonik
Kod višečlanih geografskih imena, velikim slovom se piše samo prva riječ i vlastita imena u sastavu naziva: Fruška gora (ne ~~Fruška Gora~~), Boka kotorska (ne ~~Boka Kotorska~~). Izuzetak su nazivi država gdje se sve pune riječi pišu velikim slovom: Sjedinjene Američke Države, Ujedinjeno Kraljevstvo.
Nazivi institucija i organizacija
Kod naziva institucija, pravilo je da se velikim slovom piše samo prva riječ u zvaničnom nazivu:
- Narodna skupština Republike Srbije
- Univerzitet u Beogradu
- Srpska akademija nauka i umetnosti
- Ministarstvo prosvjete
Kada se naziv institucije koristi skraćeno ili opisno, piše se malim slovom: "otišao je na univerzitet", "odluka skupštine".
Praznici i istorijski događaji
Nazivi praznika i značajnih datuma pišu se velikim početnim slovom prve riječi:
- Božić, Uskrs, Bajram
- Nova godina (ne ~~nova godina~~)
- Dan državnosti
- Vidovdan, Sretenje
Istorijski događaji i epohe: Drugi svjetski rat, Francuski revolucija, Srednji vijek (ali: "u srednjem vijeku" — opisna upotreba malim slovom).
Naslovi i nazivi djela
U naslovima knjiga, filmova, pjesama i drugih djela, velikim slovom piše se samo prva riječ (osim ako u naslovu postoji vlastito ime):
- Na Drini ćuprija
- Gorski vijenac
- Derviš i smrt
Ovo je česta greška pod uticajem engleskog jezika, gdje se u naslovima sve značajne riječi pišu velikim slovom. U srpskom jeziku to nije ispravno.
Najčešće greške
Pisanje naziva mjeseci i dana velikim slovom
U srpskom jeziku, nazivi mjeseci i dana u sedmici pišu se malim slovom: januar, februar, mart; ponedjeljak, utorak, srijeda. Ovo je česta greška nastala pod uticajem engleskog jezika.
Titule i zanimanja
Titule i zanimanja se pišu malim slovom: predsjednik, profesor, doktor, general. Velikim slovom pišu se samo kao dio zvaničnog naziva funkcije na početku rečenice.
Riječi iz poštovanja
U dopisima se zamjenice Vi, Vaš, Vam pišu velikim slovom kada se obraćamo jednoj osobi iz poštovanja. Kada se obraćamo grupi ljudi, ispravno je malo slovo: vi, vaš, vam.
Tabela: pregled pravila
| Kategorija | Veliko slovo | Primjer |
|---|---|---|
| Početak rečenice | Uvijek | Kiša pada. |
| Vlastita imena | Uvijek | Petar, Andrić |
| Geografski pojmovi | Prva riječ + vlastita imena | Fruška gora |
| Institucije | Prva riječ | Narodna skupština |
| Praznici | Prva riječ | Nova godina |
| Naslovi djela | Prva riječ | Na Drini ćuprija |
| Dani i mjeseci | Nikada | ponedjeljak, januar |
| Titule | Nikada (osim na početku rečenice) | predsjednik, profesor |
Detaljnija pravila o razlici između velikog i malog slova, uključujući rubne slučajeve i dodatne primjere, možete pronaći u našem članku Pisanje velikog i malog slova. A ako vam zatreba konverzija teksta između ćirilice i latinice, isprobajte naš besplatni konvertor.